معرفی رشته تولید و بهره برداری از گیاهان دارویی 

مقدمه

رویکرد سالهای اخیر بشر به استفاده از داروهای گیاهی سبب شده است صنایع بسیار گسترده ای در ارتباط با تبدیل فرآورده های گیاهی به داروهای گیاهی در کشور های توسعه یافته و رو به توسعه بوجود آید.
تامین مواد اولیه این صنایع عمدتا توسط کشورهایی انجام می شود که از منابع مناسبی برخوردار هستند یکی از کشورهایی که استعداد بالقوه ای در این زمینه دارد کشور پهناور جمهوری اسلامی ایران است که با مساحتی بیش از ۱۶۴ میلیون هکتار زمین ، با آب و هوای متنوع و فلور غنی بیش از ۸۰۰۰ گونه گیاهی که بیش از ۱۰۰۰ گونه آن دارویی و معطر می باشد شرایط بسیار مناسبی را برای حضور در این عرصه در پیش رو دارد . وجود حدود ۶ میلیون هکتار عرصه بهره برداری در منابع طبیعی کشور در این ارتباط و اراضی مناسب کشت گیاهان دارویی و معطر می طلبد که مدیریت تولید و بهره برداری در این سطح توسط کارشناسان و کاردانان تخصصی در ارتباط با موضوع گیاهان دارویی و معطر انجام شود.
با توجه به محدودیت نیاز آبی گیاهان دارویی و همچنین پرکاربرد بودن آن چه به لحاظ مصارف داخلی و ماده اولیه کارخانه های داروسازی و چه از نظر جنبه های صادراتی گیاهان دارویی جزو گزینه های اقتصاد مقاومتی بوده و یکی از مواردی است که با توسعه آن می توان شاهد کارآفرینی و تحقق اقتصاد مقاومتی شد.


گستره ی حوزه فعالیت رشته تولید و بهره برداری گیاهان دارویی از اهلی سازی گیاه دارویی تا تحویل ماده مؤثره گیاه دارویی به کارخانجات داروسازی می باشد. مبحث گیاهان دارویی شامل تخصصهای مختلف است که هر کدام گوشه ای از فعالیتهای این زنجیره را به عهده گرفته و چرخه ی عملی آنرا از “شناسایی گیاه” تا “تجویز توسط پزشک” شامل می شود.
در یک نگاه علمی، وظیفه ی متخصص گیاهان دارویی، کشت و پرورش گیاهان دارویی، تولید عصاره، اسانس و سایر ترکیبات دارویی و تلاش برای افزایش کیفیت و کمیت این ترکیبات ارزشمند در پیکره گیاه و وظیفه ی یک شیمیدان یا فیتوشیمیست، شناسایی و معرفی ترکیبات موجود در پیکره گیاه است.

  • راه اندازی رشته ی تحصیلی گیاهان دارویی
    بنای رشته تولید و فرآوری گیاهان دارویی در ایران از سال ۱۳۸۰ با تأسیس این رشته در مقطع کاردانی در دانشگاه فردوسی مشهد- واحد شیروان- گذاشته شد.
    پس از راه اندازی این رشته در سال ۱۳۹۴ در دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا تاکنون تعداد ۷۰ دانشجو در این رشته فارغ التحصیل گردیده که تعداد زیادی از این افراد در مراکز تخصصی تولید، استحصال و فرآوری گیاهان دارویی و هپچنین سلامتکده های مرتبط با گیاهان دارویی مشغول به فعالیت گردیده اند. همچنین در این خصوص کارگاههای تخصصی و هماهیش های علمی زیادی در واحد شهرضا در دستور کار قرار گرفته و مقالات خوبی در زمینه تخصصی رشته توسط اساتید گروه و دانشجویان مربوطه در نشریات معتبر داخلی و خارجی به چاپ رسیده است.
    در حال حاضر در این دانشگاه پذیرش دانشجو در رشته گیاهان دارویی در ۲ مقطع کاردانی و کارشناسی ناپیوسته صورت می گیرد که در آینده نیز راه اندازی مقطع کارشناسی ارشد در دستور کار قرار خواهد گرفت. دانشجویان این رشته با استفاده از آزمایشگاههای پیشرفته، گلخانه و مزرعه تخصصی کشت و پرورش گیاهان دارویی بصورت ارگانیک با مجموعه ای از ۵۰ گونه گیاه دارویی پرکاربرد در کشور و با بهره گیری از اساتید مجرب و متخصص مسیر همواری را در راه ورود به بازار کار طی مینمایند.
    دانشجويان رشته مذکور علاوه بر موارد علمي روز دنيا، شناخت گياهان داروئي، اقلیم شناسی و شرایط تخصصی   کاشت داشت و برداشت گونه های مختلف، استحصال ،اسانس گیری و عصاره گیری توسط دستگاههای پیشرفته، شیمی دارویی، فیتو شیمی و غیره، با مزاج گياه، مزاج منطقه و عملكرد آن در طب سنتي، همراه با اخلاط آشنا مي شوند.
    در این رشته به ازاي هر 2 واحد نظري يك واحد علمي براي دانشجويان در نظر گرفته شده است كه نشان دهنده علمي و كاربردي بودن اين رشته می باشد.

  • رشته و مقاطع تحصیلی بالاتر
    ۱_رشته فیتوشیمی با هدف رفع کمبود هیأت علمی برای دانشگاههای کشور در سطح مربی و تربیت محققین و پژوهشگران مجرب برای کار در موسسات تحقیقاتی و صنعتی کشور و در نتیجه کوشش در جهت رفع وابستگی تحقیقاتی و صنعتی
    ۲_ رشته شیمی دارویی با هدف كمك به طراحي و سنتز داروهاي جديد با توجه به پيدايش داروهاي نوظهور؛كمك به صنايع دارويي در خودكفايي و توليد ملي داروهاي شناخته شده و مورد مصرف؛  تربیت نيروي انساني متخصص (كارشناس ارشد شيمي دارويي) در طراحي، سنتز، خالص سازی صنعتی و آناليز مواد داروئي در جهت توسعه صنايع داروسازي كشور؛شناسایی و استخراج منابع غنی طبیعی با خواص بیولوژیک مناسب از سرزمین گسترده ایران
    و۳_رشته فیزیولوژی و اصلاح گیاهان دارویی ادویه ای و عطری با هدف آموزش متخصصین در زمینه کشت و تولید، اصلاح و فرآوری اولیه و نیز بهره برداری پایدار از گیاهان دارویی منطبق با استانداردهای جهانی به طوریکه بتوانند علاوه بر انجام کارهای تحقیقاتی و آموزشی، نیاز کشور را در زمینه تولید صنعتی گیاهان دارویی پوشش دهند
    و همچنین مقطع دکترای رشته مذکور  در تعدادی از دانشگاههای کشور از جمله پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی و در خارج در کشورهای آلمان، مجارستان و ... دایر می باشد.

  • صنعت و بازارکار رشته گیاهان دارویی
    ۱_تدریس به عنوان مربی در رشته ی مذکور
    ۲– کشت ، پرورش و اهلی کردن گیاهان دارویی و معطر
    ۳– اجرای طرحهای تحقیقاتی در زمینه گیاهان دارویی و معطر
    ۴ – برنامه ریزی تولید گیاهان دارویی و معطر
    ۵ – نظارت بر واحدهای تولیدی گیاهان دارویی و معطر
    ۶ – جمع آوری و برداشت گیاهان دارویی و معطر
    ۷– سرپرستی مزارع و واحدهای تولید بذر و نهال گیاهان دارویی
    ۸ – همکاری در شناسایی علمی گیاهان دارویی و معطر
    ۹- همکاری در ایجاد بانک بذر گیاهان دارویی و معطر
    ۱۰– تکثیر گیاهان دارویی و معطر

  • ____________________________
    شرح هزینه های تحصیل در رشته مذکور در دو مقطع کاردانی و کارشناسی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا به قرار ذیل می باشد:
    مقطع کاردانی:
    شهریه ثابت: ۶۸۴۲۰۹۷
    هر واحد نظری: ۳۶۶۹۱۰
    واحد عملی عمومی: ۱۱۳۸۹۴۰
    عملی پایه: ۱۵۱۴۵۲۳
    عملی اصلی: ۱۹۶۵۳۴۹
    عملی تخصصی: ۲۴۲۰۰۰۹
    __________________
    و مقطع کارشناسی ناپیوسته:
    شهریه ثابت: ۱۵۱۷۱۲۹۹
    هر واحد نظری: ۶۲۸۸۷۲
    واحد عملی عمومی: ۱۳۷۷۹۸۴
    عملی پایه: ۲۰۹۵۶۴۱
    عملی اصلی: ۲۱۴۵۱۳۷
    عملی تخصصی: ۲۹۷۱۶۵۰

 

الهام زارع پور_ مدیرگروه گیاهان دارویی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا

 برای دانلود بروشور رشته گیاهان دارویی روی لینک زیر کلیک کنید:
بروشور گیاهان دارویی.pdf

رشته تولید و بهره برداری از گیاهان دارویی

© 2018دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا. All rights reserved. طراحی و اجرا فرابرد شبکه