تلفن 031-53292222  تلگرام Telegram گوگل مپ Instagram

تاریخ تمدن و معارف اسلامی

کد : 10089

 

 

تاریخ فرهنگ و تمدن ملل اسلامی

گرایش تاریخ فرهنگ و تمدن ملل اسلامی، دانشجویان را با تاریخ و جغرافیای ممالک اسلامی آشنا می‌کند یعنی دانشجویان با فرهنگ، عادات و رسوم مسلمانهای نقاط مختلف جهان از جمله مسلمانهای آسیای جنوب شرقی، شمال آفریقا، اروپا و آمریکا آشنا می‌شوند. همچنین با تاریخ اسلام از زمان ظهور پیامبراکرم تا زمان حال، تاریخ تشکیلات اسلامی (آشنایی با نظام و تشکیلات دولتهای مسلمان اعم از نظام مالی، نظام اداری، تشکیلات سیاسی و ...)تاریخ علوم (علوم عقلی و نقلی که از اسلام زاده شده است) تاریخ ناحیه‌ای، تاریخ سال شمار، مآخذشناسی تاریخی (شناخت منابع و مآخذ تاریخی)، تاریخ‌نگاری (آشنایی با شیوه‌های تاریخ‌نگاری در اسلام و انواع تاریخ‌نگاری اعم از وقایع نامه، معاجم الرجال، طبقات، احوال بلاد، احوال امم و...) تاریخ هنر معماری اسلامی و تاریخ آموزش و پرورش اسلامی آشنا می‌گردند.

دروس تخصصی گرایش تاریخ فرهنگ و تمدن ملل اسلامی: وضع کنونی جهان اسلام، تاریخ‌نگاری در اسلام، تاریخ هنرهای اسلامی، تاریخ اسلام از آغاز خلافت عباسی تا پایان آل بویه، تاریخ اسلام از سلاجقه تا سقوط بغداد، تاریخ اسلام در مصر و شام، تاریخ اسلام در مغرب و اندلس، کلیات فرهنگ و تمدن اسلامی، تاریخ تشکیلات اسلامی، متون تاریخی، اسلام در برخورد با غرب و استعمار، اسلام‌شناسی در غرب، متون جغرافیایی، تاریخ آموزش و پرورش در اسلام، جغرافیای تاریخی اسلام، تاریخ علوم در اسلام، تاریخ تشیع.

- به طور کلی دروس رشته تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی از دو بخش کلی تشکیل شده است.

1- دروس مرتبط با تاریخ سیاسی اسلام: دروس این بخش از دوران جاهلیت شروع شده و چند واحد درسی در ارتباط با عصر نبوی، سپس دوره خلفای اموی و عباسی و دولت‌های مستقل و نیمه مستقل شامل طاهریان، سامانیان، غزنویان، آل بویه، سلجوقیان، مغول و ایلخانان، ترکمانان، صفویه و دولت عثمانی را شامل می‌شود. همچنین چند واحد درسی در ارتباط با تاریخ تشیع و دولت‌های شیعه، تاریخ اهل‌بیت می‌گذرانند.

در کنار این دروس، درس‌هایی نیز در ارتباط با تاریخ سیاسی دولت‌های مصر و شام از صدر اسلام تا دوره عثمانی که مهم‌ترین آنها دولت‌های طولونیان، اخشیدیان، فاطمیان، ممالیک و در نهایت حکومت عثمانی بر مصر و شام است. همچنین مطالعه و بررسی دولت‌های مغرب و اندلس (اسپانیا و پرتغال کنونی) شامل عصر والیان، امویان اندلس، ملوک‌الطوایف، مرابطین، موحدین، بنی‌نصر یا بنی‌احمر از دروس مهم می‌باشد.

2- دروس مرتبط با فرهنگ و تمدن اسلامی: درس‌های این قسمت به بررسی سیر تاریخ علوم در تمدن اسلامی و نیز مطالعه و تبیین فرهنگ اسلامی و فاکتورهای تشکیل‌دهنده آن می‌پردازد. در این قسمت به بررسی تاریخ تشکیلات اسلامی، جغرافیای تاریخی، تاریخ علوم در اسلام شامل علومی همانند ادبیات عرب، فقه، حدیث، فلسفه، کلام، پزشکی، نجوم، ریاضیات، جغرافیا، کشاورزی و سایر علوم مرتبط، اقدامات، فعالیت‌ها و نوآوری‌های مسلمین در هر یک از علوم و نقش اسلام در رشد و گسترش تمدن اسلامی پرداخته می‌شود. ماخذشناسی تاریخ اسلام و ماخذشناسی تاریخ تشیع و آشنایی با میراث مکتوب شیعه از مباحث مهم و مورد نیاز طلبه و دانشجو می‌باشد.

 از جمله مباحث مهم تخصصی رشته تاریخ فرهنگ، شناخت و بررسی مهم‌ترین فعالیت‌های مستشرقین و محققین غربی است که درباره اسلام و ایران کار کرده‌اند. به ویژه نوع نگرش و گرایش‌های آنان در تألیف مقالات و کتاب‌هایشان مورد بررسی قرار می‌گیرد.

همچنین تبیین نقش و تاثیر فرهنگ و تمدن اسلامی در رشد و بالندگی تمدن غرب به ویژه پس از رنسانس و تأثیر هر یک از علوم اسلامی در دانشگاه‌های اولیه اروپا مورد بررسی قرار می‌گیرد.

+ جایگاه این رشته در جامعه علمی حوزه و دانشگاه چیست؟ 

رشته تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی از قدیمی‌ترین رشته‌های آموزشی کشور می‌باشد که در دانشکده الهیات دانشگاه تهران و دانشگاه فردوسی تدریس می‌شدند و به جهت همین قدمت، استادان برجسته، کتابخانه‌ها و امکانات پژوهشی قابل‌توجهی در دانشگاه‌ها به وجود آمده است که بنیه‌ی علمی خوبی را برای رشته شکل داده است.

این رشته زیر مجموعه‌های متعدد و گسترده‌ای دارد؛ که مهمترین آن‌ها تاریخ تشیع، تاریخ علم، تاریخ ایران بعد از اسلام، تاریخ مغرب و آندلس، تاریخ مصر و شام، تاریخ معاصر ایران و کشورهای اسلامی می‌باشد. هر یک از زیر مجموعه‌ها نیز بسیار گسترده است؛ به گونه‌ای که برخی از زیر مجموعه‌ها رشته‌ای مستقل شده‌اند؛ چنانکه دانشگاه الزهرا رشته مغرب و اندلس را در مقطع دکترا به صورت مستقل راه‌اندازی نموده است.

 در خارج از ایران به ویژه کشورهای اروپایی همانند آلمان، انگلستان و بیشتر کشورها و دانشگاه‌های آمریکا نیز دروس و رشته‌های تاریخ اسلام و فرهنگ و تمدن اسلامی مورد توجه قرار گرفته و کرسی‌های متعددی برای تدریس و پژوهش تشکیل شده است. در برخی از این مراکز به صورت تخصصی کار می‌شود؛ به عنوان نمونه در آلمان مراکزی برای بررسی پزشکی اسلامی به وجود آمده و دانشجو ابتدا در دانشکده‌های پزشکی تا مقطع دکترای حرفه‌ای پزشکی می‌خواند و سپس به مطالعه و بررسی پزشکی اسلامی می‌پردازد و تصحیح و چاپ کتب پزشکی اسلامی را بر عهده می‌گیرد. امروزه بیشترین چاپ این آثار، در آلمان صورت می‌گیرد.

- با توجه به اینکه در طی چند سال اخیر درس تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران به عنوان یکی از دروس اجباری در تمامی دانشگاه‌ها تدریس می‌شود، فارغ‌التحصیلان این رشته در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا در مراکز آموزش عالی با عنوان استاد درس تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران مشغول به کار می‌شوند.

نظر به اینکه امروزه تمام کشورهای دنیا با اتکا به پشتوانه تاریخی و تمدنی خود به بیان مفاخر و رجال علمی و فرهنگی خود می‌پردازند و از سویی تبیین معارف اسلامی و شیعی از طریق معرفی پیشینه فرهنگی و تمدنی صورت می‌پذیرد، لذا اهمیت رشته تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی به صورتی دو چندان نمایان می‌شود.

+ به غیر از بحث تدریس این رشته چه کاربردی در جامعه دارد؟ 

مهم ترین کاربرد این رشته در تدریس و آموزش می‌باشد اما مراکز پژوهشی همچون بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، دفتر تبلیغات اسلامی، پژوهشکده حوزه و دانشگاه و سایر مراکز علمی و پژوهشی مهمترین مراکز جذب فارغ‌التحصیلان این رشته‌اند.

همچنین به لحاظ اینکه دانشجو در این رشته با بسیاری از مفاهیم تاریخی و شیعی آشنایی خوبی پیدا می‌کند، فارغ‌التحصیلان این رشته علاوه بر مراکز علمی داخلی در مراکز مرتبط با خارج از کشور نیز بسیار موفق عمل می‌نمایند و مراکزی همچون وزارت خارجه و سازمان فرهنگ و ارتباطات از نیروهای این رشته استفاده می‌نمایند. تاکنون نیز نیروهایی که در مراکز خارج از کشور و یا دانشگاه‌های اروپا مشغول به کار و تحصیل شده‌اند، بسیار خوش درخشیده‌اند.

در داخل کشور نیز سازمان تبلیغات اسلامی و نهادهای مرتبط با امور فرهنگی و تبلیغی از فارغ‌التحصیلان این رشته استفاده می‌نمایند.

کلیه حقوق این سایت متعلق به دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا می باشد