دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا در اسفند ماه 1367 به عنوان یکصد و یکمین واحد دانشگاهی به تصویب هیات امنای دانشگاه آزاد اسلامی رسید و فعالیت خود را از نیمسال اول تحصیلی 69-68 آغاز نمود. در سال 1368، 48 هکتار زمین در جنوب شهر فرهنگی- تاریخی شهرضا خریداری شد و اکنون یکی از واحد های بسیار بزرگ دانشگاه آزاد اسلامی و بزرگترین قطب آموزش عالی شهرضا می باشد.

این واحد دانشگاهی با هدف توسعه آموزش عالی در منطقه و برقراری ارتباط پویا و همه جانبه با صنعت در زمینه تربیت نیروی متخصص مورد نیاز کارخانجات و صنایع و همچنین توسعه پژوهشهای علمی کاربردی، ارتقاء سطح فناوری و بسط فر هنگ اسلامی فعالیت می کند.

این دانشگاه در بخش آموزش عالی تحقیقات و فن آوری با استفاده از اساتید مجرب و تجهیزات کارگاهی ، آزمایشگاهی در جهت حل مشکلات صنعت از طریق کاربردی نمودن پروژه های تحقیقاتی ، دستیابی به فن آوری های جدید و بومی سازی فن آوریها و… با بیش از صد هزار متر مربع فضای آموزشی، پژوهشی، ورزشی، فرهنگی و رفاهی، یکی از پیشروترین و مطرح ترین دانشگاهها در سطح استان و یکی از واحد های بسیار بزرگ دانشگاه آزاد اسلامی می باشد.

شهرستان شهرضا كه در گذشته قمشه ناميده مي شد از زمان سلسله ساسانيان به صورت بخش كوچك با جمعيت مختصر كه داراي حصاري مستحكم بوده وجود داشته است. آنچه كه از نوشته هاي تاريخي و شواهد و قرائن موجود برمي آيد اين است كه شهرضا پيش از پيدايش اسلام به صورت قريه اي در 14 فرسنگي اصفهان وجود داشته است توسعه و تبديل شهرضا به يك مركز مهم استراتژيكي و تجاري در دوره صفويه به اوج خود رسيده است كاروانسراها، قهوه خانه ها و مراكز خدماتي زيادي جهت سرويس دهي به مسافراني كه ازاين مسير گذر كرده اند ايجاد شده كه خود موجب افزايش جمعيت گرديده  است و هم اكنون نيز اين شهر  در مسير شاهراه اصلي شمال به جنوب كشور قرار دارد شهرستان شهرضا با مساحتي در حدود 9/4573 كيلومتر مربع و با ارتفاع 1825 متر از سطح دريا قسمتي از فلات ايران را تشكيل مي دهد و در دشت نسبتا همواري قرار دارد شهرضا از قديم الايام مهد علم ودانش بوده است تا جايي كه اين شهر را يونانچه ايران ناميده اند از مشاهير و علماي اين شهر مي توان به آقاي محمدرضا قمشه اي – ميرزا نصرا… قمشه اي – حكيم فرزانه و حكيم مهدي الهي قمشه اي و شهيد آيت ا… مدرس و سردار رشيد اسلام شهيد حاج محمد ابراهيم همت اشاره نمود.

معرفی کامل شهرضا

پیشینۀ شهرضا به دوران ایران باستان باز می گردد. در آن زمان شهرضا قریه ای بوده در 14 فرسنگی اصفهان، که «قلعۀ سمیرم» نامیده می شده است. این قریه که در آن روزگاران دارای حصارهای محکم بوده به سه بخش تقسیم می شده است:

بخش غربی آن را « سمیرم سفلی » بخش جنوبی را «سمیرم علیا» و بخش مرکزی را «قمیشه» یا «قمشه» می نامیدند.

در طول تاریخ سلسله های گوناگون از جمله آل زیار، دیلمیان، سلجوقیان و خوارزمشاهیان، ایلخانان و صفویان بر این شهرستان چیره شده و آن را در قلمرو خود قرار داده اند.

در دوران صفویه شهرضا به دلیل نزدیکی به پایتخت، اهمیت بسیار یافت و یکی از نقاط آباد کشور به شمار می آمد. در آن زمان جهانگردان و سیاحان مشهوری چون « تاورنیه » از آن دیدن و در سفرنامه های خویش یاد کرده اند.

در حملۀ افغانها این شهرستان آسیب فراوان دید و بسیاری از آثار و بناهای با شکوه آن از بین رفت. همچنین با شروع جنگ جهانی اول، مقارن سلطنت احمدشاه قاجار قمشه نیز دستخوش آشوب شد و یاغیان و راهزنان همچون سایر مناطق کشور، در شهرضا هرج و مرج فراوان کردند.

موقعیت جغرافیایی

شهرستان شهرضا از شمال غربی به شهرستان مبارکه، از جنوب شرقی به استان فارس، از شرق به شهرستان اصفهان، از غرب و جنوب غربی به شهرستان سمیرم و از غرب به استان چهارمحال و بختیاری محدود می شود.

این شهرستان با مساحتی در حدود 749/2983 کیلومتر متر مربع بین 51 درجه و 23 دقیقه و 52 در جه و 13 دقیقه ی طول شرقی و 31 درجه و 24 دقیقه تا 32درجه و 24 دقیقه عرض شمالی قسمتی از بخش مرکزی فلات ایران را تشکیل می دهد .

آب و هوا

شهرستان شهرضا را یک رشته کوه در میان گرفته است. از آنجا که این منطقه از طرف مغرب و جنوب به نواحی کوهستانی و از سمت شمال شرقی به نواحی پست کویری محدود است جزء نواحی خشک محسوب می شود که در نواحی شرقی دارای آب و هوایی گرم و خشک و در جنوب و جنوب غربی دارای آب و هوای کوهستانی و در بخش مرکزی دارای آب و هوای معتدل است.

آب و هوای شهر شهرضا معتدل و خشک است. حداکثر درجه حرارت آن در تابستان به 39 درجه بالای صفر و در زمستان ها به 10 درجه زیر صفر می رسد.

جاذبه های تفریحی

مناطق روستایی شهرستان شهرضا دارای آب و هوایی خوش و باغ های مصفا هستند که هر کدام تفرجگاهی زیبا و دلنشین محسوب می شوند. با این همه مهمترین مناطق تفریحی اطراف شهرضا عبارتند از: سیاه سر، چشمه حیدر، حوض ماهی، بودجان، سورمنده، موروک، دره شاه، پرک آباد. باغ های اسفرجان، هونجان، زرچشمه، دزج ، قمبوان و … .

شهرضا در گذشته «قمشه» و در اصل «کمشه» نامیده می شده است. «کمشه» کلمه ای پهلوی ساسانی است که از روزگار باستان به این محل اطلاق می شده است. این نام از دو کلمۀ «کومه» و «شه» مخفف «شاه» تشکیل شده است. «کومه» خانه ای است که از چوب و علف می سازند. می گویند چون شاهان قدیم در حدود شهرضای امروز به شکار می رفته اند محل شکار آنها را «کومه شه» می نامیده اند که رفته رفته به اختصار «کمشه» شده است. سپس در دوران اسلامی حرف «ک» در آن (همانند واژه های فراوان دیگر) به «ق» تبدیل شده و «کمشه» را «قمشه» گفته اند.

مردم شناسی

اهالی شهرضا مردم بسیار سخت کوش، درستکار و دارای پشتکارند. به علم و دانش اهمیت بسیار داده و این شهر از دیرباز مهد علم و دانش بوده است. مردم شهرضا مسلمان و شیعۀ اثنی عشری هستند. به زبان فارسی صحبت می کنند و لهجه ای شبیه به لهجۀ مردم نجف آباد دارند برخی اصطلاحات و لغات محلی در محاورات مردم مورد استفاده قرار می گیرد که خاص شهرضا است.

صنایع دستی

صنایع دستی این شهرستان سرامیک و سفال است که در کشور ما معروف می باشد. خوشبختانه چندی است این رشته از صنایع دستی مورد توجه مسئولین امر قرار گرفته و برای احیای آن گامهای مؤثری برداشته شده است.

سوغات

از آنجا که تمام مناطق شهرستان شهرضا برای دامداری و کشاورزی بسیار مستعد هستند فرآورده های دامی و لبنی از قبیل کشک و کتیرا و خامه و فرش و منداب و گیوه بهترین سوغات آن محسوب می شوند. البته در کنار آنها باید از سفال معروف شهرضا نیز حتماً یاد کرد.

امامزاده شاهرضا

بقعه ی این امامزاده در دوران صفویه و در زمان حکومت شاه اسماعیل صفوی بنا گردیده و سالانه پذیرای هزاران زائر و گردشگر بومی و غیر بومی می باشد ،بنا بر قول مشهور این امامزاده یکی از سه فرزند امام موسی بن جعفر است که دارای شهرت جهانی می باشد.

امامزاده شاه سید علی اکبر

بنای این امامزاده از آثار دوران صفویه است که لوح سنگی واقع در دیوار شمالی مقبره تاریخ بنای بقعه را به دوره شاه عباس اول یعنی 998 ه .ق می رساند .در مورد نسب این امامزاده عده ای او را از فرزندان موسی بن جعفر دانسته اند و برخی او را حسینی و از اعقاب عبدالله بن باهر بن زین العابدین پنداشته اند .

امامزاده محمد و ابراهیم روستای زیارتگاه

این مکان مقدس بارگاه امامزاده محمد و ابراهیم از بناهای دوران آل بویه است ، گنبد مخروطی شکل و ایوان زیبا که دارای گچ بری های منحصر به فرد می باشد از خصوصیات بارز این بنای تاریخی است .

بازار

یک گنجینه ی ارزشمند ازمجموعه ی تیمچه ها، سرا ها، کاروانسراها، حمام، مسجد و چهار سوق به جای مانده از دوران سلجوقیان است، بازار شهرضا از جمله بازارهای فعال سنتی نسبت به شهرهای دیگر می باشد که مورد توجه بازدید کنندگان از اقساط نقاط کشور است.

مسجد جامع

این بنا مربوط به دوران سلجوقی است که در عهد صفوی قسمت های به آن افزوده شده و در آن کتیبه های ارزشمندی به خط کوفی (معقلی) می باشد.

مسجد نو

این مسجد که در دوران سلجوقی و پس از مسجد جامع بنا گردیده است دارای جذابیت های به شرح ذیل میباشد1- شبستان وسیع و زیبا با ستون های سنگی 2- مناره ی بلند آجری 3- تنوع آجر چینی در طاق های ضربی شبستان 4- منبر سنگی یکپارچه که احتمالا همزمان با ساخت این مسجد در محل قرار داده شده است.

مسجد خان

قدمت این بنا به دوره ی قاجاریه باز می گردد و نحوه ی آجر کاری عرقچین زیر گنبد و همچنین شبستانی با ستون های زیبای آجری در ضلع شمالی از مشخصات این مسجد تاریخی می باشد.

مسجد حاج عبد الحمید

تاریخچه ی این بنا به دوران قاجاریه باز می گردد، ایوان با شکوه سمت قبله‌ی این بنا به محض ورود توجه هر بیننده‌ای را به خود جذب می نماید.

کاروانسرای مهیار

این کاروانسرا یکی از بهترین کاروانسراهای ایران است و زمان ساخت آن به دورۀ شاه اسماعیل صفوی باز می گردد.

کاروانسرای امین آباد

قدمت این بنای ارزشمند به دوران صفویه باز می گردد و از خصوصیات بارز این کاروانسرا نقشه ی هشت ضلعی و طاقها و قوس های ضربی بسیار است. کاروانسرا در مسیر ارتباطی آباده قرار گرفته و مرمت آن به منظور احیا و استفاده مجدد به عنوان هتل و استراحتگاه بین راهی توسط سازمان میراث فرهنگی در مراحل پایانی است.

کاروانسرای ملک التجار (هتل منتظران)

این بنای ارزشمند با قدمتی در حدود بیش از 100 سال درجنب امامزاده شاه رضا واقع است و در سال های اخیر توسط شرکت منتظران به یک هتل سنتی تغییر کاربری داده است.

آسیاب های اسفرجان

این آسیاب های آبی 7 دستگاه بوده اند که به ترتیب آبگیری عبارت بودند از: آسیاب قلتغشاه، آسیاب خاکی، آسیاب سنگ سفید، آسیاب محمود میرزا، آسیاب شیرعلی و آسیاب آراگوره یا «هاروگوره» (قدیمی ترین آسیاب اسفرجان متعلق به زمان ساسانیان است).

درخت گردو 500 ساله

این درخت گردو در اسفرجان در محلۀ عرب‌ها واقع شده است. این درخت چندان عظیم است که برخی ریشه‌های آن از خاک بیرون افتاده و قطر بعضی از آنها به یک متر یا بیشتر هم می رسد.

تیمچه ی سلیم

قدمت این بنا مربوط به دوران قاجاریه و هم اکنون از آن استفاده تجاری می شود.

منزل احتشامی

مربوط به دوران قاجاریه واقع در روستای تاریخی هونجان .تزیینات زیبا همراه با گچ بری های نفیس بر روی دیوارها و سقف که از جنس سیم گل می باشد، چشم هر بیننده را به خود جلب می نماید.

برج های کبوتر

با قدمتی در حدود 200 سال، در مسیرارتباطی شهرضا – آباده و شهرضا – اصفهان به صورت پراکنده در تمامی روستاهای اطراف قابل مشاهده می باشد.

کار خانه ی نوین

این بنا به سبک کارخانه جات ریسندگی اصفهان در زمینی به مساحت 45 هزار متر مربع توسط مهندسین آلمانی ساخته شده است و از سال 1315 مورد بهره برداری قرار گرفته و به نوبه ی خود برگی از تاریخ معاصر این خطه می باشد .

سایر آثار: حمام امین آباد ، قلعۀ کهرویه و … .

مشاهیر شهرضا

در طول تاریخ این شهرستان مشاهیر بزرگی را در رشته های گوناگون تقدیم فرهنگ کشور وجهان اسلام نموده است از جمله در زمینه ی حکمت ، فلسفه وعرفان می توان از بزرگانی همچون حکیم صهبا، حکیم الهی قمشه ای ، حکیم نصرالله ، حکیم اسدالله و حکیم زاهد و … نام برد همچنین در طول سال های دفاع مقدس دسته گل هایی ارزشمند از جوانان شهید جانباز و ایثار گرتقدیم انقلاب اسلامی و اهداف آن نموده است از گل های سر سبد آنان شهید سر لشکر حاج محمد ابراهیم همت، شهید طباطبایی، شهید قانع و شهيد كشوري و …. را می توان یاد کرد.

آقا محمد رضا قمشه ای(حکیم صهبا)

حکیم متاله و عارف بی بدیل آقا میرزا محمد رضا قمشه ای(1306-1241 هـ .ق ) از بزرگترین شخصیت های فلسفی دو قرن اخیراست که حضرت امام خمینی(ره) ازایشان به عنوان شیخ مشایخ ماف یاد می کنند. بسیاری از بزرگان حکمت و فلسفه از شاگردان با واسطه یا بی واسطه ایشان بوده اند از آن جمله می توان حکیم جهانگیرخان قشقایی و حکیم صفای اصفهانی( شاعر معروف) را نام برد. برخی از آثار ایشان عبارتند از:رساله فی الخلافه الکبری، تعلیقات علی قصوص الحکم، تعلیقات علی تمهید القواعد و …)

حکیم محی الدین مهدی الهی قمشه ای

عارف و شاعر بزرگ، میرزا محمد مهدی معروف به حکیم محیی الدین مهدی الهی قمشه ای (1352-1283 هـ.ش) از بزرگان این شهر حکمت خیز است.

معروفترین آثار ایشان عبارتند از: – ترجمه قران کریم – دیوان اشعار(شامل: نغمه الهی، نغمه حسینی، نغمه عشاق) – حکمت الهی(دوجلد) – ترجمه و شرح صحیفه سجادیه -5 تصحیح و تحشیه ی تفسیر ابوالفتوح رازی و …

 

آیا می دانید که…..

(کومشه) به معنی شکارگاه بعد،از ورود اسلام به (قومشه) سپس (قمشه) ودر سال 1303شمسی به (شهرضا) تغییرنام یافت.

سال 1300 شمسی ،پس از شهر اصفهان، شهرداری شهرضا به عنوان دومین شهرداری استان و شانزدهمین شهرداری کشور تأسیس شد.

سال 1318 شمسی ،پس از شهرستان شیراز ، شهرستان شهرضا دارای فرمانداری ویژه در استان دهم به مرکزیت اصفهان شد.

شهرک صنعتی (رازی) شهرضا، دومین شهرک بزرگ صنعتی کشور بعد از (کاوه) استان مرکزی است.

شهرضا 68امین شهر بزرگ کشور از نظر جمعیت و بالاتر از شهرکرد و یاسوج قرار دارد.

سرمایه گذاری صنعتی در شهرضا بیشتر از 22 استان کشور است.

منطقه ویژه اقتصادی (نفت،گاز،پتروشیمی ) شهرضا ،اولین از نوع خود در استان اصفهان می باشد.

شهرضا با دارا بودن بیش از 200 اثر شناخته شده تاریخی ، 50 اثر ثبت شده تاریخی و 15 رشته صنایع دستی  ،پس از اصفهان و کاشان، صاحب بیشترین آثار فرهنگی و تاریخی  در استان اصفهان می باشد.

سفال و سرامیک شهرضا، در بین صنایع دستی کشور در جایگاه ممتاز قرار دارند.

قدمت سفال سازی در شهرضا به قبل از اسلام،قدمت کاشی سازی آن به زمان صفویه و قدمت لعاب شیشه با نقش اسلیمی به زمان قاجاریه می رسد.

قالیچه (بوستان)، بافته شده توسط استاد علی خدادادی هنرمند شهرضایی، ارزشمندترین قالی دستبافت جهان محسوب می شود.

خانه شهید آیت ا…سید حسن مدرس در روستاي اسفه شهرضا قرار دارد.

به شهرضا یونانچه ایران (یونان کوچک) می گویند ،به سبب تعداد زیاد علما، دانشمندان، حکما، عرفا و اندیشمندانی که در دامن این شهر زاده و پرورش یافته اند.

شهرضا با تقدیم 750 شهید سرافراز، از شهرهای مطرح و فعال در زمان دفاع مقدس به حساب می آید.

شهرضا با هفت سردار شهید در طول جنگ تحمیلی، نقش مهمی در موقع نبرد حق علیه باطل ایفا نمود:
[سردار شهید حاج همت، سردار شهید صفوی، سردار شهید طباطبایی، سردار شهید حیدر پور، سردار شهید قانع، سردار شهید کاظمی، سردار شهید کشوری]

مزار شهید حاج محمد ابراهیم همت (فرمانده لشکر محمد رسول ا…،سردار خیبر ) در صحن آستان مقدس امامزاده شاهرضا (ع) در شهرضا قرار دارد.

پرتیراژترین ترجمه قرآن متعلق به مهدی الهی قمشه ای از اهالی شهرضاست.

دکتر حسین الهی قمشه ای از مفاخر شهرضا می باشد.

پرفسور حبیب الله هدایت پدر علم تغذیه ایران، شهرضایی است.

پروفسور حسین نواب بنیانگذار دندانپزشکی نوین ایران، شهرضایی هاست.

پرفسور پرویز معین (ولنداني) ،دانشمند برتر ناسا، شهرضایی است.

پروفسور سید حسین بحرینی پدر علم شهرسازی معاصر ایران، شهرضایی است.

مهندس بهرام فریور صدری، بنیانگذار شهرسازی متداول ایران و چهره ماندگار معماری کشور، شهرضایی است.

دکتر خالقی (وزیر کار دولت خاتمی)، حجت الاسلام مصلحی (وزیر اطلاعات دولت احمدی نژاد)، سردار دهقان (وزیر دفاع دولت روحانی) ،شهرضایی اند.

خانم هماامام زاده شهرضایی (1344-1286) اولین زن ایرانی است که به عنوان شاگرد ممتاز از طرف دولت ایران برای تحصیل به خارج از کشور اعزام شد.

ابو اسماعیل حسین مؤید الدین ابن علی مشهور به طغرایی از مشاهیر و سخنوران عصر خویش ،وزیر سلطان مسعود برادر محمود بن محمد ملکشاه سلجوقی ،از اهالی شهرضاست.(مقتول به سال 498 هجری شمسی )

شهید محمد حسین نواب (1373-1345) ،اولین شهید ایرانی در بوسنی، از اهالی شهرضاست.

خانم دکتر مهر السادات علوی، استاد تمام دانشگاه شیراز و فوق تخصص پزشکی هسته ای از مفاخر شهرضاست.

سردار شهید ولی ا…کشوری اولین جانباز قطع نخاع استان اصفهان ،شهرضایی است.

تیپ قمر بنی هاشم متشکل از نیروهای شهرضایی ،منشأ پیروزی های ارزشمند در هشت سال دفاع مقدس بود.

گروه  22 توپخانه شهرضا، بزرگترین یگان ارتش از نظر وسعت و تعداد نفرات  در کشور است.

بزرگترین انبار اسلحه و مهمات کشور در شهرضا قرار دارد.

حمد ا… مستوفی ، تاریخ نگار ایرانی متوفی به سال 728 شمسی در مورد شهرضا می نویسد:
قمشه سرحد عراق و فارس است. هوایش ،نزدیک است به هوای اصفهان و آبش از قنوات و حاصلش غله و میوه و انگور آن ممتاز است.

زین العابدین شیروانی ،جهانگرد ایرانی ،در کتاب بستان السیاحه می نویسد: سال 1211 شمسی ،قریب به 10000 خانه در شهرضا وجود دارد.

سرهنگ خلبان علی شمسبگی شهرضایی ،از اولین خلبانان شهید نیروی هوایی ارتش در زمان جنگ تحمیلی می باشد( شهادت 19 شهریور ماه سال 1359 ، دو هفته قبل از آغاز رسمی جنگ در مناطق غربی کشور ).

انتقال جنازه آغا محمد خان قاجار به نجف اشرف ، توسط ملا مصطفی قمشه ای از علمای بزرگ آن دوران انجام گرفت.

پس از فتح اصفهان به دست افغانها (1100 شمسی ) ،تا یکسال بعد به دلیل استقامت مردم ،افغانها مؤفق به تسخیر شهرضا (قمشه ) نشدند.(1101شمسی).

پس از چند سال ،مردم سر به شورش علیه افغانها برداشته و به مدت 40 روز به پشتیبانی کریم خان زند ،مقابل لشکر افغان ایستادگی کردند.