معرفی رشته مهندسی صنایع غذایی

معرفي اجمالي رشته مهندسي علوم و صنايع غذايي

اين رشته در گذشته با نام مهندسي كشاورزي – صنايع فرآورده هاي كشاورزي در دانشگاههاي كشور ارائه شده و از سال ۱۳۷۱ به طور رسمي به علوم و صنايع غذايي تغيير نام داده است. كليه عملياتي كه پس از صيد و برداشت محصولات زراعي و باغي و يا ذبح دام انجام شده و مواد خام را به ماده غذايي آماده مصرف تبديل مي كند، شامل روشهاي نگه داري، فرآوري، بسته بندي و… زير مجموعه اين گرايش مي باشند. هدف از اين رشته، تربيت نيروهاي متخصصي است كه بتوانند در زمينه هايي چون اجراي عمليات تبديل مواد غذايي، نگه داري محصولات كشاورزي، كنترل كيفيت، كمك به طراحي و بهينه سازي خطوط توليد در كارخانه هاي مورد نظر فعاليت كرده هدايت، نظارت و مسووليت فني واحدهاي توليد فرآورده هاي مختلف غذايي را به عهده گيرند.

 

رشته علوم و صنایع غذایی به علوم و صنایعی گفته می شود که طی آن مواد خام غذایی گیاهی و حیوانی، تولید، برداشت و فرآوری شده، برای مصرف آماده می گردد. هدف از این رشته، تربیت نیروهای متخصصی است که بتوانند در زمینه هایی چون اجرای عملیات تبدیل مواد غذایی، نگه داری محصولات کشاورزی، کنترل کیفیت، کمک به طراحی و بهینه سازی خطوط تولید در کارخانه های مورد نظر فعالیت کرده هدایت، نظارت و مسوولیت فنی واحدهای تولید فرآورده های مختلف غذایی را بعهده گیرند.

نوع دروس دوره تحصیل

دروس این رشته بسیار متنوع و اکثرا حفظی هستند. دانشجویان علاوه بر دروس عمومی و دروس پایه شامل شیمی عمومی، فیزیک عمومی، ریاضی، کامپیوتر، زیست شناسی و آمار بایستی دروس تخصصی مانند میکروبیولوژی عمومی و غذایی، شیمی مواد غذایی، اصول نگهداری مواد غذایی و تکنولوژیهای مختلف غذایی مثل لبنیات، گوشت، روغن، غلات، قند، کنسرو، کنترل کیفی مواد غذایی، اصول طراحی کارخانجات، بسته بندی، کاراموزی و …  را در این دوره اخذ نمایند.

هدف از ایجاد رشته

نیاز روز افزون جامعه به غذا و رشد بی رویه جمعیت و کاهش منابع غذایی، یکی از مهمترین مسائلی است که توجه دولتمردان و محققان را به خود معطوف داشته است. در این راستا، لزوم استفاده بهینه از منابع غذایی موجود و به کارگیری روشهای مطلوب نگه داری و جلوگیری از ضایعات بی رویه محصولات کشاورزی، تأمین منابع جدید غذایی، بسته بندی مناسب به منظور حفظ و بهبود کیفیت محصولات و …، از جمله مواردی است که اهمیت آن بر هیچ کس پوشیده نیست. علاوه بر این، رشد و توسعه جوامع و پیشرفت علوم و صنعت، سبب پیدایش عادات و سبک های نوین غذایی شده، به گونه ای که نیاز به تنوع محصولات و پیدایش فرآورده های جدید غذایی و مواد غذایی آماده به مصرف به شکل روز افزونی احساس می گردد. بر این اساس هدف از این رشته، تربیت نیروهای متخصصی است که بتوانند در زمینه هایی چون نگه داری محصولات کشاورزی، عملیات تولید و کنترل کیفیت مواد غذایی، کمک به طراحی و بهینه سازی خطوط تولید در کارخانه ها، هدایت، نظارت و مسوولیت فنی واحدهای تولید فرآورده های مختلف غذایی فعالیت نمایند. از طرف دیگر با توجه به ارتباط مستقیم رشته صنایع غذایی با سلامت جامعه، استفاده از روش های بهینه در تولید مواد غذایی، طراحی فرآیندهای مناسب برای تولید، کنترل و نظارت دائم بر سلامت مواد اولیه و محصولات تولیدی از اهداف دیگر ایجاد این رشته بوده است.

گرایش های رشته علوم و صنایع غذایی در مقاطع مختلف

  • مقطع کارشناسی ناپیوسته: برای افرادی که دارای مدرک کاردانی در رشته صنایع غذایی و سایر رشته های نزدیک به این رشته را دارند. مدت زمان تحصیل در این رشته حداکثر 4 ترم است.
  • مقطع کارشناسی پیوسته: مدت زمان تحصیل در این رشته حداکثر 8-7 ترم است.
  • مقطع کارشناسی ارشد: شامل گرايش‌هاي فناوری مواد غذایی، زیست فناوری مواد غذایی، شيمي مواد غذايي، مهندسي صنايع غذايي می باشد.
  • مقطع دکتری: گرایش علوم و مهندسی صنایع غذایی

هیات علمی گروه:

مدیر گروه: دکتر لیلا لک زاده

اعضای هیات علمی تمام وقت: دکتر اعظم اعرابی ( مدیر مرکز رشد دانشگاه)، دکتر لیلا مصفی، دکتر سمیه تقیان، دکتر شهره واحد  

ادامه تحصیل : امکان تحصیل در این رشته تا مقطع دکترا در این دانشگاه و سایر دانشگاههای آزاد و سراسری در کشور و خارج از کشور وجود دارد. مدرک دانشگاه آزاد قابل قبول برای دانشگاههای خارج از کشور است.

 

فرصت های شغلی متخصص صنایع غذایی

با توجه به اینکه یکی از نیازهای اصلی و همیشگی بشر تامین مواد غذایی است. رشته صنایع غذایی یکی از رشته های کاربردی بوده و همواره بازار کار مناسبی دارد.

  • مسئول فنی کارخانجات مواد غذایی
  • مدیریت تولید کارخانه های صنایع غذایی
  • مسوولیت آزمایشگاهای صنایع غذایی
  • انجام فعالیتهای تحقیقاتی برای بهبود کیفیت تولیدات غذایی، ساخت محصولات جدید، افزایش تولید، بسته بندی و …
  • ارائه مشاوره علمی به واحدهای تولیدی
  • تدریس در دانشگاها
  • بازاریابی و پشتیبانی فنی از کارخانه های تولیدی موادغذایی
  • کار در سازمانهای دولتی: مانند سازمان غذا و دارو، سازمان استاندارد ملی ایران، سازمان جهاد کشاورزی، …
  • افراد دارای سرمایه و تجربه کافی می توانند برای تاسیس و راه اندازی کارخانه یا کارگاهای تولید مواد غذایی اقدام کنند.

 

فارغ التحصیلان موفق  این رشته:

در مقطع کارشناسی:

مسئولین فنی بسیاری از کارخانجات مواد غذایی مثل بیسکویت سلامت، کارخانه اصالت، لبنیات پگاه اصفهان، بستنی رعنا و مرال، نان نارین، محصولات نوین گوشت، روغن ناز، آرد جرعه و انوشیروان و …

در مقطع کارشناسی ارشد:

خانم مهندس میلاجردی: کارشناس ارشد سازمان استاندارد ملی استان اصفهان، خانم مهندس هادیان: رئیس اداره غذا استان اصفهان، آقای مهندس اسدی: موسس شرکت بین المللی مشاوره ای هیوا، خانم مهندس نادیان: مسئول فنی شرکت غذایی کامور  و رئیس انجمن مسئولین فنی اصفهان و …

 

اهميت و جايگاه در جامعه

نياز روز افزون جامعه به غذا و رشد بي رويه جمعيت و كاهش منابع غذايي، يكي از مهمترين مسائلي است كه توجه دولتمردان، انديشمندان و محققان را به خود معطوف داشته است. در اين راستا، لزوم استفاده بهينه از منابع غذايي موجود و به كارگيري روشهاي مطلوب نگه داري و جلوگيري از ضايعات بي رويه محصولات كشاورزي، تأمين منابع جديد غذايي، بسته بندي مناسب به منظور حفظ و بهبود كيفيت محصولات و …، از جمله مواردي است كه اهميت آن بر هيچ كس پوشيده نيست. علاوه بر اين، رشد و توسعه جوامع و پيشرفت علوم و صنعت، سبب پيدايش عادات و سبك هاي نوين غذايي شده، به گونه اي كه نياز به تنوع محصولات و پيدايش فرآورده هاي جديد غذايي و كمك غذايي به شكل روز افزوني احساس مي گردد. بدين سبب رابطه مستقيم رشته صنايع غذايي با سلامت مردم و توجه خاص دولت و مردم به كميت و كيفيت غذايي جامعه و ايجاد كارخانجات جديد صنايع غذايي و …، همگي دلايل بارزي هستند كه اهميت اين رشته تحصيلي را نشان مي دهند

 

صنعت و بازاركار

تواناييهاي لازم براي داوطلبان اين رشته و ادامه تحصيل در آن براي كسب موفقيت در طي دوره تحصيلي و امكان ادامه تحصيل در اين رشته، داوطلب بايد از توان و دانش بالا در دروس شيمي و زيست شناسي و رياضي برخوردار باشد. در ضمن از آن جا كه زمينه اشتغال متخصصان اين رشته بيشتر در كارخانجات اعم از آزمايشگاه و خط توليد است، داوطلب بايد از توان جسمي مطلوب و نيز دقت كافي بهره مند باشد.

 

تواناييهاي فارغ التحصيلان

فارغ التحصيلان رشته مهندسي علوم و صنايع غذايي پس از پايان تحصيلات، بسته به تواناييهاي فردي و علمي خود، مي توانند مسووليتهاي متفاوتي نظير: مديريت توليد كارخانجات ليت فني، مسووليت آزمايشگاهها، انجام فعاليت هاي تحقيقاتي براي بهبود كيفيت توليدات غذايي، ساخت محصولات جديد، افزايش توليد، كاهش ضايعات، بسته بندي و … ارائه مشاوره علمي به واحدهاي توليدي و فعاليتهاي ديگر را بر عهده گيرند. بديهي است كه نقش متخصصان اين رشته در جلوگيري از اتلاف سرمايه هاي ملي، با كاهش ضايعات كشاورزي از طريق تبديل آنها به فرآورده هاي غذايي مطلوب و مورد تأييد استانداردهاي جهاني و ارزآوري از طريق صادرات اين محصولات بر هيچ كس پوشيده نيست. فارغ التحصيلان رشته مهندسي علوم و صنايع غذايي پس از پايان تحصيلات، بسته به توانايي‌هاي فردي و علمي خود، مي توانند مسووليت‌هاي متفاوتي نظير: مديريت توليد كارخانجات،مسئوليت فني، مسئوليت آزمايشگاه‌ها، انجام فعاليت‌هاي تحقيقاتي براي بهبود كيفيت توليدات غذايي، ساخت محصولات جديد، افزايش توليد، كاهش ضايعات، بسته بندي و ارائه مشاوره علمي به واحدهاي توليدي و فعاليت‌هاي مرتبط ديگري را بر عهده گيرند. بديهي است كه نقش متخصصان اين رشته در جلوگيري از اتلاف سرمايه‌هاي ملي، با كاهش ضايعات كشاورزي از طريق تبديل آنها به فرآورده هاي غذايي مطلوب و مورد تأييد استانداردهاي جهاني و ارزآوري از طريق صادرات اين محصولات بر هيچ كس پوشيده نيست.

 

فهرست وزارتخانه‌ها وسازمان‌هايي كه فارغ‌التحصيلان اين رشته مي‌توانند در آنها مشغول به كار شوند از اين قرار است:

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي كشور- انستيتو پاستور ايران – سازمان بهزيستي كشور – شركت سهامي دارو پخش- سازمان تأمين اجتماعي- شركت توسعه ي صنايع پزشكي- انستيتو تحقيقات تغذيه‌اي و صنايع غذايي كشور- فرهنگستان علوم پزشكي جمهوري اسلامي ايران – وزارت جهاد سازندگي- سازمان امور عشاير ايران – شركت سهامي شير ايران- شركت خدمات مهندسي جهاد سازندگي- شركت سهامي شيلات ايران- سازمان دامپزشكي كشور- مؤسسه تحقيقات واكسن و سرم سازي رازي – وزارت بازرگاني – مركزتوسعه صادرات ايران – سازمان گسترش خدمات بازرگاني – سازمان غله كشور- سازمان بازرسي و نظارت بر توزيع كالا – سازمان چاي كشور – شركت خدمات حمايتي كشاورزي